Do jej założenia przyczynił się w 1896 roku wybitny działacz robotniczy Petr Cinger.
Marian Steffek, historyk Ośrodka Dokumentacji KP w RC: „Była to właściwie pierwsza spółdzielnia spożywcza na Śląsku Cieszyńskim.”
Tu, podobnie jak w całej monarchii, sklepami zarządzali urzędnicy właścicieli przedsiębiorstw i kopalni. To oni o wszystkim decydowali. Robotnicy byli zadłużeni, a w czasie strajków sklepy niczego nie sprzedawały na kredyt.
Marian Steffek, historyk Ośrodka Dokumentacji KP w RC: „I to był właściwie główny powód dlaczego robotnicy ze Stonawy zwrócili się z prośbą do podobnego stowarzyszenia w Morawskiej Ostrawie, któremu prezesował Piotr Cinger, i oni właściwie pomagali zakładać to Stowarzyszenie stonawskie.”
I tak sześciu mieszkańców Stonawy urządziło zbiórkę na zakup domu nr 49 w części Na Górzanach. W dniu 10 listopada 1896 roku spółdzielnia została zarejestrowana i mogła rozpocząć działalność.
Marian Steffek, historyk Ośrodka Dokumentacji KP w RC: „W szczytowym okresie Stowarzyszenie miało prawie cztery tysiące członków, również piekarnię w Stonawie, rzeźnię, dwa tekstylne sklepy, tak zwane bławatne wtedy, i sporo innych budynków nie tylko w Stonawie, ale również w okolicznych miejscowościach.”
Pomimo problemów spółdzielnia poszerzała zakres działalności. Wybudowała kilka mieszkań, swoje biura podłączyła do sieci telefonicznej. Świadczyła usługi, takie jak wynajem koni do prac polowych, pieczenie przyniesionego chleba, mielenie ziarna na mąkę i paszę, sprzedała siano, słomę, materiały budowalne i wiele innych towarów szerokiego asortymentu, jak o tym świadczą zdjęcia w starym albumie.
Marian Steffek, historyk Ośrodka Dokumentacji KP w RC: „Można tutaj zobaczyć zdjęcia między innymi pierwszego zarządu z 1896 r., później kolejnego zarządu w okresie międzywojennym w 1926 r., gdzie prezesem był Alojzy Bonczek, różne filie tego Stowarzyszenia, między innymi pięć filii było w Stonawie, później w Darkowie, Raju, Cierlicku, Suchej Górnej, Suchej Dolnej, Kaczycach i Chybiu.
Działalność spółdzielni nabrała nowego rozmachu po przyprowadzeniu się do Stonawy Alojzego Bonczka. W ciągu siedmiu miesięcy wybudowano dzięki jego inicjatywie pierwszy Dom Robotniczy na Śląsku. Na jego wzór powstało później dwanaście podobnych w innych miejscowościach.
Marian Steffek, historyk Ośrodka Dokumentacji KP w RC: „W naszych zbiorach mamy między innymi pierwszą publikację jubileuszową wydaną w czasie pierwszej wojny światowej w 1916 r., gdzie można zobaczyć różne ciekawe reprodukcje zdjęć dotyczących właściwie tego Stowarzyszenia i jego działalności w pierwszych dwudziestu latach.”
Działalność Stowarzyszenia zakończył wybuch drugiej wojny światowej. Stowarzyszenie miało wówczas 29 oddziałów, 17 budynków, park samochodowy, konny, piekarnie, rzeźnię i kilka działek budowlanych.
